5:28 PM
Hoàng Phong Nhã
ĐẠO HỒNG BÀNG – CỘI NGUỒN VIỆT
PHẦN I: NỀN TẢNG TRIẾT HỌC
CHƯƠNG VII
ĐỒNG BÀO
THIẾT CHẾ TINH THẦN VĨ ĐẠI NHẤT CỦA DÂN TỘC VIỆT
Luận đề
Nếu "quốc gia" là hình hài của một dân tộc, thì "Đồng Bào" là linh hồn của dân tộc ấy. Một quốc gia có thể được xây dựng bằng biên giới, luật pháp và thể chế; nhưng chỉ có một cộng đồng biết coi nhau là Đồng Bào mới có thể trở thành một dân tộc trường tồn.
I. MỞ ĐẦU VẤN ĐỀ
Trong nghiên cứu về sự hình thành các quốc gia và các nền văn minh, một câu hỏi luôn được đặt ra:
Điều gì khiến hàng triệu con người, vốn không quen biết nhau, sẵn sàng chia sẻ vận mệnh chung?
Có học giả cho rằng đó là chủng tộc.
Có học giả cho rằng đó là ngôn ngữ.
Có người cho rằng đó là lãnh thổ.
Có người nhấn mạnh vai trò của thể chế chính trị.
Mỗi cách giải thích đều có giá trị nhất định, nhưng đều chưa đủ để lý giải toàn bộ lịch sử nhân loại.
Thực tế cho thấy có những dân tộc cùng huyết thống vẫn chia rẽ. Có những quốc gia đa sắc tộc lại đoàn kết. Có những đế chế rộng lớn tan rã khi ý thức cộng đồng suy yếu, trong khi có những cộng đồng nhỏ bé vẫn trường tồn qua nhiều thế kỷ vì giữ được một bản sắc tinh thần.
Đạo Hồng Bàng đưa ra một giả thuyết triết học:
Sức mạnh bền vững của một dân tộc không chỉ nằm ở huyết thống hay lãnh thổ, mà còn nằm ở khả năng kiến tạo một ý thức cộng đồng vượt lên trên lợi ích cá nhân. Trong truyền thống Việt Nam, ý thức ấy được cô đọng trong hai chữ: "Đồng Bào".
II. PHẢN ĐỀ
Có người sẽ đặt câu hỏi:
Truyền thuyết "bọc trăm trứng" có phải là một sự kiện lịch sử?
Theo cách tiếp cận của Đạo Hồng Bàng, đó không phải là câu hỏi quyết định.
Điều quan trọng hơn là:
Vì sao qua nhiều thế kỷ, biểu tượng ấy vẫn được lưu giữ?
Một biểu tượng văn hóa không nhất thiết tồn tại vì giá trị sử liệu của nó.
Nó tồn tại vì mang trong mình khả năng truyền tải một chân lý đạo đức và xã hội.
"Bọc trăm trứng" không yêu cầu mọi người phải hiểu theo một cách duy nhất.
Có người tiếp cận như một truyền thuyết.
Có người tiếp cận như một biểu tượng văn hóa.
Có người xem đó là một triết lý về nguồn gốc cộng đồng.
Đạo Hồng Bàng lựa chọn cách tiếp cận thứ ba.
III. BÓNG TỐI
Nếu hai chữ Đồng Bào chỉ còn là một khẩu hiệu, điều gì sẽ xảy ra?
Lòng tin xã hội sẽ suy giảm.
Con người bắt đầu nhìn nhau bằng lợi ích thay vì nghĩa tình.
Địa phương đối lập với địa phương.
Thế hệ đối lập với thế hệ.
Người giàu xa cách người nghèo.
Người mạnh bỏ mặc người yếu.
Những khác biệt vốn có thể làm phong phú cho quốc gia sẽ trở thành nguyên nhân của chia rẽ.
Lịch sử nhiều dân tộc cho thấy, sự tan rã thường bắt đầu không phải từ biên giới, mà từ sự đổ vỡ của niềm tin giữa con người với con người.
Đó là bài học mà bất kỳ quốc gia nào cũng cần suy ngẫm.
IV. LUẬN CHỨNG
Đồng Bào là một khái niệm đặc biệt.
Không chỉ vì nguồn gốc huyền sử.
Mà vì nó chuyển hóa một cộng đồng dân cư thành một cộng đồng đạo đức.
Nếu tôi coi người khác là Đồng Bào, tôi không còn hỏi trước hết:
"Người ấy có mang lại lợi ích gì cho tôi?"
Tôi sẽ hỏi:
"Tôi có trách nhiệm gì đối với cộng đồng mà mình cùng thuộc về?"
Đó là sự chuyển đổi từ cái tôi sang cái chúng ta.
Trong triết học chính trị, sự chuyển đổi ấy là điều kiện để hình thành lòng tin xã hội, tinh thần hợp tác và khả năng xây dựng những thiết chế bền vững.
Đó cũng là nền tảng của một quốc gia có khả năng phát triển lâu dài.
V. QUY LUẬT HỒNG BÀNG
Quốc gia nào càng mở rộng phạm vi của tinh thần Đồng Bào, quốc gia đó càng gia tăng năng lực hợp tác và sức mạnh nội sinh.
Ngược lại,
khi con người chỉ còn nhìn nhau qua lợi ích, sự khác biệt sẽ dễ biến thành xung đột và làm suy yếu cộng đồng.
Đây không phải là lời kêu gọi cảm tính.
Đó là một quy luật cần được kiểm nghiệm bằng lịch sử, xã hội học và thực tiễn quản trị.
VI. KẾT LUẬN TRIẾT HỌC
Đạo Hồng Bàng không yêu cầu mọi người phải tin giống nhau.
Điều mà Đạo Hồng Bàng hướng tới là một nhận thức:
Một dân tộc không trường tồn chỉ vì có chung quá khứ.
Một dân tộc trường tồn vì mỗi thế hệ đều chủ động gìn giữ và tái tạo ý nghĩa của sự gắn kết.
Đồng Bào không phải chỉ là điều chúng ta được thừa hưởng.
Đó là điều chúng ta phải lựa chọn mỗi ngày.
Và có lẽ, đó chính là di sản lớn nhất mà Tam Vị Quốc Tổ để lại cho con cháu Hồng Bàng.
Hoàng Phong Nhã
Posted in: ĐẠO HỒNG BÀNG
0 comments:
Post a Comment