CHƯƠNG 6 - ĐẠO HỒNG BÀNG - LỜI GIAO ƯỚC HỒNG BÀNG -

ĐẠO HỒNG BÀNG

TẬP I: CỘI NGUỒN VIỆT

CHƯƠNG VI

LỜI GIAO ƯỚC HỒNG BÀNG

Cội nguồn – Lương tâm – Trách nhiệm – Tương lai

 *Mỗi thế hệ nhận lại một đất nước từ những người đi trước. Trách nhiệm của thế hệ ấy không chỉ là gìn giữ những gì đã nhận, mà còn là góp phần trao lại cho con cháu một đất nước tốt đẹp hơn.*

---

I. LỜI GIAO ƯỚC

Mỗi dân tộc đều có những ký ức làm nên ý thức về nguồn cội.

Có những ký ức được lưu giữ trong sử sách. Có những ký ức được truyền qua gia đình, phong tục và lời kể của người xưa. Có những ký ức sống trong truyền thuyết, nơi các thế hệ gửi gắm cách hiểu về sự hình thành cộng đồng, về điều đáng quý và về những trách nhiệm không nên bị lãng quên.

Trong truyền thống huyền sử Việt Nam, câu chuyện Hồng Bàng gợi lên hình ảnh một cội nguồn chung, nơi các thế hệ tìm thấy mối liên hệ với tổ tiên và với nhau.

Từ những biểu tượng ấy, Đạo Hồng Bàng đề xuất một lời giao ước.

Đây không phải là bản khế ước lịch sử được xác nhận đã tồn tại từ thời Hồng Bàng, cũng không phải lời thề nguyên văn được ghi lại trong một văn bản cổ. Đó là lời giao ước đạo đức do tác phẩm kiến tạo, nhằm diễn đạt trách nhiệm của con người đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.

Lời giao ước ấy gồm bốn điều:

Biết ơn cội nguồn.

Sống xứng đáng với lương tâm.

Yêu thương và tôn trọng Đồng Bào.

Góp phần trao lại cho thế hệ sau một tương lai tốt đẹp hơn.

Biết ơn cội nguồn không chỉ là nhớ đến tổ tiên, mà còn là hiểu những gì các thế hệ trước đã gây dựng, những gian khó họ đã trải qua và những bài học chúng ta cần rút ra từ lịch sử.

Sống xứng đáng với lương tâm không chỉ là giữ những lời thề đẹp đẽ, mà còn là biết phân biệt đúng sai, dám nhận lỗi và không lấy lợi ích riêng làm lý do để gây tổn hại cho người khác.

Yêu thương Đồng Bào không chỉ là xúc động trước những lời nói về dân tộc, mà còn là tôn trọng phẩm giá của người khác, biết chia sẻ khi hoạn nạn và bảo vệ sự công bằng trong đời sống chung.

Trao lại tương lai tốt đẹp hơn không phải là lời hứa rằng mọi thế hệ đều có thể giải quyết hết mọi vấn đề. Đó là cam kết làm phần việc của mình, sửa chữa những điều có thể sửa chữa và không cố ý đẩy gánh nặng của hôm nay sang những người chưa có cơ hội lên tiếng.

Lời giao ước bắt đầu từ cội nguồn, nhưng không dừng ở quá khứ.

Nó hướng đến cách chúng ta sống hôm nay và đất nước mà chúng ta muốn để lại ngày mai.

II. BỐN MỐI QUAN HỆ LỚN CỦA NGƯỜI CON HỒNG BÀNG

Một con người không sống biệt lập. Mỗi người đều có quan hệ với chính mình, với gia đình, với những người cùng cộng đồng và với đất nước.

Bốn mối quan hệ ấy tạo thành một khung đạo đức để suy xét cách con người sống và hành động.

1. Với chính mình: Chính – Dũng – Nhân

Trước khi đòi hỏi người khác sống tốt, mỗi người cần học cách tự xét mình.

Chính là ngay thẳng, không cố tình bóp méo sự thật để bảo vệ lợi ích riêng.

Dũng là có can đảm làm điều đúng, kể cả khi điều ấy không đem lại lợi ích trước mắt; đồng thời biết nhận lỗi và sửa sai khi mình không đúng.

Nhân là biết nhìn người khác như những con người có phẩm giá, không tùy tiện gây tổn thương và không thờ ơ trước nỗi đau có thể giúp đỡ.

Ba phẩm chất ấy bổ sung cho nhau.

Chính mà thiếu Nhân có thể trở thành sự khắc nghiệt.

Nhân mà thiếu Chính có thể biến thành sự dung túng.

Dũng mà thiếu Chính và Nhân có thể biến thành sự liều lĩnh hoặc hung hăng.

Người sống theo Chính – Dũng – Nhân không phải là người chưa từng mắc sai lầm. Đó là người biết xem xét hành động của mình, không trốn tránh trách nhiệm và sẵn sàng thay đổi khi nhận ra điều chưa đúng.

Giữ lời với người khác là đáng quý. Nhưng giữ lời với lương tâm còn đòi hỏi nhiều hơn: không tự lừa dối mình, không dùng những lý do đẹp đẽ để che giấu động cơ xấu và không coi sự thành công là bằng chứng duy nhất cho tính đúng đắn của hành động.

2. Với gia đình: Hiếu kính nhưng không bao che điều sai

Gia đình là nơi nhiều người nhận được những bài học đầu tiên về tình thương, sự tin cậy và trách nhiệm.

Biết ơn cha mẹ, kính trọng ông bà, chăm sóc người thân và giữ gìn tình nghĩa gia đình là những giá trị đáng trân trọng.

Nhưng hiếu kính không có nghĩa là phải đồng ý với mọi điều người lớn nói.

Yêu thương không có nghĩa là che giấu hành vi gây tổn hại.

Giữ gìn gia đình không có nghĩa là buộc người bị đối xử bất công phải im lặng để bảo vệ danh tiếng của gia đình.

Một gia đình tốt không phải là gia đình không bao giờ có bất đồng. Đó là gia đình có khả năng đối thoại, tôn trọng nhau, nhận lỗi và sửa chữa những điều đã gây tổn thương.

Người con có trách nhiệm với cha mẹ, nhưng cha mẹ cũng có trách nhiệm với con. Người lớn có quyền hướng dẫn, nhưng cần tôn trọng phẩm giá và sự trưởng thành của con trẻ.

Tình nghĩa gia đình chỉ thật sự bền vững khi lòng biết ơn đi cùng sự chân thành, sự chăm sóc đi cùng trách nhiệm và quyền hạn đi cùng giới hạn.

3. Với Đồng Bào: Đoàn kết nhưng không xóa bỏ sự thật

Đồng Bào là một trong những biểu tượng trung tâm của Đạo Hồng Bàng.

Nhưng đoàn kết không có nghĩa là mọi người phải có cùng một ý kiến.

Một cộng đồng có thể bao gồm nhiều quan điểm, nhiều hoàn cảnh và nhiều lợi ích khác nhau. Điều quan trọng là những khác biệt ấy được giải quyết bằng đối thoại, sự tôn trọng và những nguyên tắc công bằng.

Không vì bất đồng mà phủ nhận phẩm giá của nhau.

Không vì lợi ích riêng mà cố ý gây tổn hại cho cộng đồng.

Không vì tình nghĩa mà bao che sai phạm.

Không nhân danh đoàn kết để ngăn cản việc đặt câu hỏi hoặc yêu cầu người có trách nhiệm giải trình.

Đoàn kết không phải là im lặng trước điều sai. Đôi khi, chính việc dám chỉ ra sai lầm mới giúp cộng đồng tránh được những tổn thất lớn hơn.

Yêu thương Đồng Bào còn là biết giúp đỡ người gặp khó khăn, tôn trọng người có hoàn cảnh khác mình và không biến sự khác biệt thành lý do để kỳ thị.

Một dân tộc vững mạnh không nhất thiết là dân tộc không có bất đồng. Đó là dân tộc có đủ năng lực giải quyết bất đồng mà không đánh mất những nguyên tắc chung bảo vệ phẩm giá con người.

4. Với đất nước: Phụng sự bằng hành động có trách nhiệm

Yêu đất nước là một tình cảm có thể bắt đầu từ gia đình, tiếng nói, phong cảnh, lịch sử và những ký ức thân thuộc.

Nhưng tình yêu đất nước cần được chuyển thành hành động.

Người lao động làm việc trung thực, người thầy tận tâm, người nghiên cứu kiên trì tìm kiếm sự thật, người kinh doanh có trách nhiệm và người thực thi công vụ không lợi dụng quyền hạn đều góp phần xây dựng đất nước.

Công dân có trách nhiệm tôn trọng pháp luật, thực hiện nghĩa vụ của mình và quan tâm đến những vấn đề ảnh hưởng đến đời sống chung.

Nhưng trách nhiệm với đất nước không chỉ là tuân thủ những quy định hiện hành. Một xã hội tiến bộ còn cần khả năng nhận ra những bất cập, thảo luận công khai trong khuôn khổ thích hợp và cải thiện các quy tắc chung theo hướng công bằng hơn.

Pháp luật có vai trò thiết yếu trong việc điều chỉnh quyền lực, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giải quyết tranh chấp và xác lập trách nhiệm. Vì thế, tôn trọng pháp luật phải đi cùng ý thức xây dựng một trật tự pháp lý minh bạch, công bằng và có khả năng bảo vệ con người.

Phụng sự đất nước cũng không đồng nghĩa với phục tùng vô điều kiện bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào. Trách nhiệm quốc gia cần gắn với sự thật, đạo lý và lợi ích chính đáng của cộng đồng.

Một người có thể góp phần xây dựng đất nước bằng cách làm tốt công việc của mình. Cũng có thể góp phần bằng cách phát hiện một sai sót, ngăn chặn một hành vi gây hại hoặc đề xuất một cách làm tốt hơn.

Lòng yêu nước có nhiều hình thức. Điều quan trọng là hành động ấy có tạo ra giá trị thực sự và có tôn trọng phẩm giá của con người hay không.

III. MỖI NGƯỜI LÀ MỘT HẠT GIỐNG

Trong hình tượng biểu tượng của tác phẩm, Kinh Dương Vương mở đường, Lạc Long Quân bảo vệ và Âu Cơ sinh thành, dưỡng nuôi.

Ba lời hứa ấy không hướng con cháu đến sự tự hào thụ động.

Quốc Tổ mở đường không phải để các thế hệ sau chỉ đứng nhìn con đường đã có, mà để họ tiếp tục tìm kiếm những hướng đi mới.

Quốc Phụ bảo vệ không phải để con cháu chỉ biết cầu xin sự che chở, mà để họ hiểu giá trị của bình an và cùng có trách nhiệm gìn giữ điều đáng quý.

Quốc Mẫu dưỡng nuôi không phải để con cháu mãi ở trong vòng tay của quá khứ, mà để họ trưởng thành, biết yêu thương và có năng lực chăm lo cho những người đến sau.

Từ ba hình tượng ấy, tác phẩm đặt ra một yêu cầu chung: mỗi người hãy trở thành một hạt giống tốt trong môi trường mình đang sống.

Hạt giống tốt không nhất thiết phải tạo ra những thành tựu lớn lao.

Đó có thể là một người giữ chữ tín trong công việc.

Một người cha, người mẹ biết lắng nghe con cái.

Một người thầy giúp học trò biết suy nghĩ độc lập.

Một người trẻ dám nhận lỗi và sửa sai.

Một người làm công vụ không dùng quyền hạn để trục lợi.

Một người công dân biết bảo vệ điều đúng bằng những phương thức có trách nhiệm.

Nhưng một hạt giống không thể tự mình quyết định tất cả điều kiện để nảy mầm. Nó cần đất, nước, ánh sáng và sự chăm sóc.

Con người cũng vậy.

Nỗ lực cá nhân rất quan trọng, nhưng cơ hội học tập, điều kiện sống, môi trường xã hội và những thiết chế công bằng cũng ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng phát triển của mỗi người.

Vì thế, không thể quy mọi thất bại của một cá nhân thành lỗi đạo đức, cũng không thể cho rằng chỉ cần mỗi người tốt lên thì mọi vấn đề xã hội tự động biến mất.

Một gia đình tốt cần tình thương và trách nhiệm của các thành viên.

Một cộng đồng tốt cần sự hợp tác và những quy tắc công bằng.

Một quốc gia tốt cần những công dân có trách nhiệm, những thiết chế hoạt động hiệu quả và những người nắm quyền lực chịu trách nhiệm về việc thực thi quyền hạn của mình.

Hạt giống tốt cần môi trường tốt. Và môi trường tốt cũng cần những con người cùng nhau vun đắp.

IV. ĐỐI THOẠI HỒNG BÀNG

Một buổi sáng, một người thanh niên tìm đến một vị hiền giả dưới chân núi.

Anh cúi đầu hỏi:

“Thưa thầy, con phải làm gì để báo đáp Quốc Tổ?”

Vị hiền giả nhìn anh rồi hỏi:

“Con có biết ơn cha mẹ đã nuôi dưỡng mình không?”

“Dạ có.”

“Con có cố gắng sống trung thực không?”

“Dạ, con đang cố gắng.”

“Con có học tập để hiểu biết hơn, làm việc để tự lập và giúp ích cho người khác không?”

“Dạ có, nhưng con vẫn còn nhiều thiếu sót.”

Vị hiền giả mỉm cười.

“Vậy con đã bắt đầu đi trên con đường ấy.”

Người thanh niên ngẩng lên:

“Như vậy đã đủ chưa, thưa thầy?”

“Chưa. Bởi lòng biết ơn không chỉ nằm trong suy nghĩ. Con còn phải nhìn xem những việc mình làm có gây tổn hại cho người khác hay không. Khi mắc lỗi, con có dám nhận và sửa không. Khi thấy điều bất công, con có tìm cách giúp đỡ trong khả năng của mình không.”

Người thanh niên im lặng.

Vị hiền giả nói tiếp:

“Con không cần phải trở thành một anh hùng mới có thể làm điều có ích. Nhưng cũng đừng nghĩ rằng chỉ cần có ý tốt là mọi việc mình làm đều đúng. Hãy học hỏi, suy xét và chịu trách nhiệm.”

“Thưa thầy, nếu con chỉ là một người bình thường thì có thể đóng góp được gì cho đất nước?”

“Đất nước không chỉ được tạo nên bởi những người có tên trong sử sách. Đất nước còn được tạo nên bởi những người làm việc tử tế mà không cần ai biết tên; bởi những người giữ chữ tín, chăm sóc gia đình, dạy dỗ con trẻ và không lợi dụng người khác khi có cơ hội.”

“Vậy báo đáp Quốc Tổ là sống cho xứng đáng với cội nguồn?”

“Đó là một cách hiểu của chúng ta về lời giao ước Hồng Bàng. Nhưng con hãy nhớ: đừng chỉ hỏi tổ tiên mong điều gì ở con. Hãy hỏi những người đang sống quanh con cần gì ở con, và những thế hệ chưa ra đời sẽ phải gánh chịu điều gì từ những quyết định hôm nay.”

Người thanh niên cúi đầu.

Anh hiểu rằng lòng biết ơn không phải là món nợ phải trả bằng những lời khấn nguyện. Đó là động lực để sống có trách nhiệm hơn.

V. BÀI HỌC HƯNG QUỐC – TỪ ĐẠO ĐỨC CÁ NHÂN ĐẾN TRÁCH NHIỆM CHUNG

Một đất nước không lớn mạnh chỉ nhờ tài nguyên.

Cũng không chỉ nhờ những anh hùng, những nhà lãnh đạo hay những công trình lớn.

Đất nước còn được xây dựng từ hàng triệu công việc bình thường được thực hiện bằng năng lực, sự trung thực và tinh thần trách nhiệm.

Người nông dân tạo ra lương thực.

Người công nhân tạo ra sản phẩm.

Người thầy góp phần mở rộng tri thức.

Nhà khoa học tìm kiếm những hiểu biết mới.

Người làm nghề y chăm sóc sức khỏe.

Người lính thực hiện nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

Người thực thi công vụ có trách nhiệm góp phần duy trì những dịch vụ và thiết chế cần thiết cho xã hội.

Mỗi người đóng góp theo một cách khác nhau. Giá trị của sự đóng góp không chỉ nằm ở danh tiếng, mà còn ở ích lợi thực tế, tính chính trực và trách nhiệm đối với hậu quả của hành động.

Tuy nhiên, đạo đức cá nhân dù quan trọng cũng không thể thay thế trách nhiệm của hệ thống.

Không thể chỉ kêu gọi người dân trung thực mà bỏ qua những cơ chế khuyến khích gian dối.

Không thể chỉ khuyên người nghèo cố gắng mà không quan tâm đến cơ hội học tập, việc làm và những rào cản khiến họ khó vươn lên.

Không thể ca ngợi người có trách nhiệm trong khi để người có quyền hạn né tránh trách nhiệm.

Muốn xây dựng một đất nước tốt đẹp, cần đồng thời nuôi dưỡng phẩm chất cá nhân và cải thiện những điều kiện xã hội để phẩm chất ấy có thể phát huy.

Điều đó đòi hỏi ba tầng trách nhiệm.

Trách nhiệm cá nhân: mỗi người sống trung thực, làm tốt công việc và chịu trách nhiệm về hành động của mình.

Trách nhiệm cộng đồng: gia đình, nhà trường, tổ chức xã hội và các cộng đồng nghề nghiệp cùng tạo ra môi trường học tập, hợp tác, tương trợ và sửa chữa sai lầm.

Trách nhiệm thể chế: các cơ quan và người nắm quyền lực thực hiện đúng chức trách, sử dụng nguồn lực có trách nhiệm, tôn trọng pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát phù hợp.

Ba tầng này không thay thế nhau.

Cá nhân không thể đổ hết trách nhiệm cho hoàn cảnh. Nhưng thể chế cũng không thể đẩy mọi hậu quả của những bất cập hệ thống xuống từng cá nhân.

Cộng đồng không thể chỉ ca ngợi lòng tốt rồi mặc kệ những người đang cần được bảo vệ.

Lời giao ước Hồng Bàng vì vậy không dừng ở việc kêu gọi mỗi người trở nên tốt hơn. Nó còn đặt ra câu hỏi: chúng ta đang cùng nhau xây dựng một môi trường như thế nào để người tốt có thể làm điều tốt, sai lầm có thể được sửa chữa và quyền lực phải chịu trách nhiệm?

Đó là một điều kiện quan trọng để đạo đức trở thành sức mạnh thực tế của quốc gia.

VI. GIAO ƯỚC VỚI THẾ HỆ CHƯA RA ĐỜI

Chúng ta thường nghĩ đến tổ tiên như những người đã trao lại cho mình một di sản.

Nhưng nếu chỉ nhìn về phía sau, chúng ta sẽ bỏ quên một mối quan hệ quan trọng khác: mối quan hệ với những người chưa ra đời.

Con cháu không có mặt trong những cuộc họp hôm nay. Các em chưa thể lên tiếng trong những quyết định về môi trường sống, tài nguyên, giáo dục, nợ công hay những rủi ro dài hạn.

Nhưng chính các em sẽ sống trong những điều kiện mà thế hệ hiện tại để lại.

Vì thế, trách nhiệm giữa các thế hệ không chỉ là truyền lại một câu chuyện về cội nguồn. Đó còn là trách nhiệm cân nhắc hậu quả lâu dài của những lựa chọn hôm nay.

Khi sử dụng tài nguyên, cần nghĩ đến khả năng tái tạo và nhu cầu của tương lai.

Khi xây dựng một chính sách, cần xem xét ai được hưởng lợi, ai phải gánh chịu chi phí và những hậu quả nào có thể xuất hiện sau nhiều năm.

Khi giáo dục trẻ em, cần giúp các em không chỉ thích nghi với hiện tại mà còn có năng lực đối diện với những vấn đề chưa xuất hiện.

Khi bảo vệ di sản, cần gìn giữ những giá trị có ý nghĩa mà không đóng cửa trước tri thức mới.

Không thế hệ nào có thể trao lại một đất nước hoàn hảo. Mỗi thời đại đều có giới hạn và những vấn đề riêng.

Nhưng mỗi thế hệ có thể lựa chọn không thờ ơ.

Có thể sửa chữa một sai lầm khi đã được nhận ra. Bảo vệ một nguồn lực đang bị đe dọa. Mở rộng một cơ hội giáo dục. Xây dựng một thiết chế minh bạch hơn.Trao cho thế hệ sau một môi trường sống tốt hơn, những hiểu biết phong phú hơn và nhiều khả năng lựa chọn hơn.

Giao ước với tương lai không phải là lời hứa rằng con cháu sẽ không gặp khó khăn. Đó là lời hứa rằng chúng ta sẽ không cố ý bỏ mặc những hậu quả mà mình có thể nhận biết và có trách nhiệm giải quyết.

VII. LỜI NGUYỆN CỦA NGƯỜI CON HỒNG BÀNG

Xin cho con biết nhớ đến cội nguồn mà không tự mãn với quá khứ.

Xin cho con sống ngay thẳng, biết phân biệt đúng sai và đủ can đảm nhận lỗi khi mình sai.

Xin cho con biết kính trọng gia đình, yêu thương Đồng Bào và tôn trọng phẩm giá của những người khác mình.

Xin cho con biết giữ gìn những điều tốt đẹp của truyền thống, đồng thời đủ sáng suốt để sửa đổi những điều gây tổn thương hoặc không còn phù hợp.

Xin cho con biết lao động bằng năng lực, hành động bằng trách nhiệm và sử dụng quyền hạn, nếu có, với sự chính trực.

Xin cho con không nhân danh đoàn kết để che giấu sai lầm, không nhân danh tình thương để bao che điều sai trái và không nhân danh lòng yêu nước để coi thường phẩm giá của người khác.

Xin cho con biết rằng một đất nước tốt đẹp không chỉ cần những người có tài, mà còn cần những người biết chịu trách nhiệm; không chỉ cần những lời hứa, mà còn cần những hành động có thể kiểm chứng.

Xin cho con góp phần tạo ra một gia đình tốt hơn, một cộng đồng đáng tin cậy hơn và một xã hội công bằng hơn.

Xin cho con biết nhìn về thế hệ chưa ra đời, để những lựa chọn hôm nay không chỉ thuận lợi cho chúng con mà còn mở thêm cơ hội cho những người sẽ đến sau.

Đó là lời nguyện của con trước biểu tượng Tam Vị Quốc Tổ và trước lương tâm mình.

Không phải lời nguyện để được miễn trừ trách nhiệm.

Mà là lời nhắc để con sống có trách nhiệm hơn.

VIII. CÂU HỎI DÀNH CHO MỌI THẾ HỆ

Nếu hôm nay Tam Vị Quốc Tổ nhìn vào chúng ta, các Ngài mong điều gì?

Trong khuôn khổ tác phẩm này, câu hỏi ấy không được trả lời bằng sự ban thưởng huyền bí hay những lời khẳng định rằng chúng ta biết chắc ý muốn của các nhân vật huyền sử.

Đó là câu hỏi đạo đức do tác phẩm đặt ra cho người đang sống.

Nếu lấy tinh thần khai mở của Kinh Dương Vương làm điểm tựa, chúng ta có đang tạo thêm cơ hội cho tương lai không?

Nếu lấy tinh thần bảo hộ của Lạc Long Quân làm điểm tựa, chúng ta có đang bảo vệ sự sống, phẩm giá và những điều đáng gìn giữ không?

Nếu lấy tinh thần sinh thành của Âu Cơ làm điểm tựa, chúng ta có đang tạo điều kiện để trẻ em trưởng thành, người yếu thế được bảo vệ và các thế hệ được sống tốt hơn không?

Từ những câu hỏi ấy, lời giao ước Hồng Bàng trở thành một cách tự kiểm tra đời sống hiện tại.

Người lãnh đạo có chính trực không? Quyền lực có được sử dụng đúng trách nhiệm và chịu sự giám sát thích hợp không?

Người dân có biết hợp tác, tôn trọng nhau và giải quyết bất đồng một cách có trách nhiệm không?

Trẻ em có được học tập và bảo vệ không?

Người già có được chăm sóc và tôn trọng không?

Người yếu thế có cơ hội tiếp cận sự bảo vệ và công bằng không?

Những người làm việc có năng lực có cơ hội đóng góp không?

Đất nước có phát triển theo hướng gìn giữ hòa bình, nâng cao đời sống và tôn trọng phẩm giá con người không?

Những câu hỏi ấy không thể được trả lời chỉ bằng lời thề. Chúng cần được đối chiếu với hành động, kết quả thực tế và những điều kiện mà xã hội tạo ra cho con người.

Bởi một lời giao ước chỉ có ý nghĩa khi nó giúp chúng ta nhìn rõ khoảng cách giữa điều mình tuyên bố và điều mình thực hiện.

IX. TUYÊN NGÔN GIAO ƯỚC HỒNG BÀNG

Chúng ta nhận cội nguồn từ những thế hệ đi trước.

Chúng ta nhận tri thức từ những người đã học hỏi trước mình.

Chúng ta nhận cơ hội từ những nỗ lực, hy sinh và thành quả của nhiều người.

Chúng ta cũng nhận lại những vấn đề chưa được giải quyết, những sai lầm cần sửa chữa và những trách nhiệm không thể tiếp tục trì hoãn.

Vì vậy, người con Hồng Bàng không chỉ có quyền tự hào về cội nguồn. Mỗi người còn có trách nhiệm góp phần làm cho cội nguồn ấy trở thành nguồn cảm hứng của những hành động tốt đẹp trong hiện tại.

Biết ơn mà không mù quáng.

Đoàn kết mà không che giấu sự thật.

Yêu nước mà không coi thường con người.

Giữ truyền thống mà không khước từ điều tiến bộ.

Hành động có trách nhiệm và sẵn sàng sửa sai.

Trao lại cho thế hệ sau nhiều cơ hội hơn, không ít đi.

Đó là những nguyên tắc mà tác phẩm đề xuất như nội dung của Lời Giao Ước Hồng Bàng.

Lập Đạo để có nền tảng.

Dưỡng Dân để con người trưởng thành.

Hộ Quốc để bảo vệ những giá trị chung.

Hưng Quốc để các thế hệ cùng xây dựng một tương lai xứng đáng hơn.

Và Đồng Bào là mối liên hệ nhắc chúng ta rằng không ai có thể một mình làm nên đất nước.

Lời giao ước không nằm trên một phiến đá tưởng tượng.

Nó được viết lại mỗi ngày trong cách chúng ta lao động, học tập, yêu thương, tranh luận, sử dụng quyền lực, đối xử với người yếu thế và chịu trách nhiệm về những quyết định của mình.

Nếu muốn biết một dân tộc có thực sự trân trọng cội nguồn hay không, hãy nhìn vào cách dân tộc ấy đối xử với con người đang sống và những người sẽ sinh ra trong tương lai.

Nếu muốn biết lời giao ước có còn sức sống hay không, hãy nhìn vào những gì chúng ta đang làm để đất nước trở nên công bằng, nhân ái, hiểu biết và đáng sống hơn.

Cội nguồn là điều chúng ta nhận lại. Lương tâm là điều chúng ta phải tự gìn giữ. Tương lai là trách nhiệm chúng ta cùng trao đi.

---

Hoàng Phong Nhã

ĐẠO HỒNG BÀNG – TẬP I: CỘI NGUỒN VIỆT

Lời giao ước Hồng Bàng không đòi hỏi mỗi người phải trở thành anh hùng. Lời giao ước đòi hỏi mỗi người làm phần việc của mình bằng sự chính trực, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm, để thế hệ sau có thêm cơ hội sống trong một đất nước tốt đẹp hơn.

Posted in: ĐẠO HỒNG BÀNG